Nieuwsbrief Antroposofie Den Haag

nummer 35, augustus 2025

De vakantie is voorbij, de nazomer begint en kijk, wat een rijke oogst weer!
Veel inhoud dit najaar, maar ook kunstzinnig valt er genoeg te beleven.

Waar vind je al die actuele informatie over activiteiten op antroposofisch gebied? Nu is dat nog op Antrovista, maar dat gaan we missen! Scroll door naar het eind van deze brief om je voor te bereiden op de onzekere toekomst van onze nieuwsvoorziening.

V E R D I E P I N G

vrijdag 5 en 19 september

Europa, Europa - met John Hogervorst

In de chaotische tijd die wij nu beleven, lijkt de toekomst onvoorspelbaarder dan ooit. Wie geven nu richting aan de toekomst? Hebben wij zelf een visie op hoe de toekomst eruit zou kunnen, of moeten zien?
Vanuit deze vraagstelling onderzoeken wij de rol van ‘Europa’ in het spanningsveld van de krachten zoals die in west (de Verenigde Staten) en oost (Azië) leven. Wat is de bijdrage van Europa aan de ontwikkeling van de mensheid?

13.30 tot 16.30 uur in De Zonneboom, De Laat de Kanterstraat 5, Leiden
kosten € 50
maandag 22 september

Motief en metamorfose in het leven van Rudolf Steiner

Lezing met beelden door Pieter van der Ree
Pieter van de Ree heeft in het Goetheanum een tentoonstelling mogen samenstellen over het leven en werk van Rudolf Steiner. Dit naar aanleiding van diens 100ste sterfdag op 30 maart jongstleden. Deze tentoonstelling is van 28 maart 2025 tot 4 januari 2026 in het Goetheanum te Dornach te zien.
Op een open avond van de ledengroep Den Haag zal hij hierover een presentatie geven

aanvang 20 uur in het Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
vrijwillige bijdrage, richtbedrag € 10. Aanmelding hier wenselijk, niet verplicht

Studiecentrum voor Antroposofie Den Haag

In het voorjaar waren zes mensen uitgenodigd die zich in hun leven sterk laten inspireren door de antroposofie om te spreken over de volgende vragen:
Waar komen we vandaan, waar staan we nu, waar gaan we naartoe?
Dit najaar borduren we voort op ditzelfde thema:

dinsdag 16 sept

De rol van het onderwijs in de moderne samenleving – door Elard Pijnaken

dinsdag 14 okt

Fenomenologie van de ziel en de ontwikkeling van de scholingsweg – door Leo Kool

dinsdag 11 november

De toekomst van Europa - door Harrie Salman

dinsdag 9 december

Kunst is de smeerolie voor een cultuur die vastloopt - door Rik ten Cate

Meer informatie over het programma vindt u hier
Het studiecentrum voor antroposofie in Den Haag organiseert activiteiten voor iedereen die zich in de antroposofie wil verdiepen en/of zich daardoor wil laten inspireren. Tijdens deze avonden is er altijd ruimte voor vragen en gesprek. Wees van harte welkom!

20 tot 22 uur, inloop vanaf 19.40 uur, Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1 te Den Haag
bijdrage € 5, € 10 of € 15 (naar draagkracht), graag contant betalen
aanmelden bij studiecentrum of gebruik het aanmeldformulier
drie keer vanaf dinsdag 23 september

Op zoek naar de rozenkruizerwijsheid in sprookjes - met Frank Oele

In drie avonden worden de sprookjes eerst verteld en daarna leren we de beeldtaal ervan lezen. Sneeuwwitje en Rozenrood en De Sterrendaalders. De Bremer stadsmuzikanten en De vier kunstvaardige broers. Doornroosje en Strohalmpje, Kooltje vuur en Boontje. In deze sprookjes, opgeschreven door de gebroeders Grimm, kunnen we in de beeldtaal van de Rozenkruisers beleven wat Rudolf Steiner in heldere gedachten in de antroposofische menskunde ontwikkeld heeft.

20 tot 21.30 uur in het Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
kosten voor drie avonden € 45, aanmelden via e-mail.
zaterdag 27 september

Bijeenkomst 1 Waldorf Academie Leiden

De academie is er speciaal voor jou als je nog helemaal nieuw bent in de 'waldorfwereld', maar ook als je zelf op een vrijeschool hebt gezeten of zelf kinderen op een vrijeschool hebt en nu meer daarover wil weten. Heb je geen kinderen (meer) op een vrijeschool maar ben je alsnog nieuwsgierig? Dan ben je natuurlijk ook van harte welkom!

van 9.30 tot 16 uur in de Vrije School Mareland, Maresingel 19, Leiden
€ 50 per lesdag, mail voor meer informatie en aanmelden
zondag 28 september

Michaël viering

In deze viering staat de beeldengroep met de mensheidsrepresentant van Rudolf Steiner centraal. Michaël leeft ons voor om geestdoorstraald het hoogste te dienen en evenwicht te behouden tussen tegengestelde machten. De tegenkrachten geven ons als mens de nodige weerstand om daaraan met hulp van Michaël de goddelijke wereldliefde in ons te wekken en met geestelijk vuur en zielemoed werkzaam te laten zijn in navolging van Christus.
Met gedichten van Christian Morgenstern, euritmie, de Michaël Imaginatie van Rudolf Steiner, inhoudelijke bijdragen en gesprek.

Voor het programma en aanmelden via e-mail
vrijwillige bijdrage, richtbedrag € 25.
14 tot 17 uur, Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
dinsdag 30 september

De strijd om de intelligentie: Michaël en de draak - door Frans Lutters

Dit jaar kwam Artificial Intelligence (AI), de kunstmatige intelligentie, voor iedereen beschikbaar. Met een razend tempo doordringt AI de gebieden van de cultuur, zoals het onderwijs, de gezondheidszorg en de overheid. Het stelt ons voor de uitdaging om onze eigen intelligentie moreel menselijk te houden. In de aloude verbeelding van de strijd van de aartsengel Michaël met de draak ligt een sleutel om de gevolgen van AI in kunst, cultuur, economie en politiek de baas te blijven.

kosten € 15 (reductie mogelijk in overleg), graag contant betalen: pinnen is niet mogelijk
Raadpleeg vooraf ook altijd onze website voor de actuele informatie. Soms wordt een avond noodgedwongen op korte termijn geannuleerd.
20.15 tot 22 uur in Vrijeschool de Vuurvogel, Schansbos 5-6, Zoetermeer
zeven keer vanaf vrijdag 17 oktober 2025 tot 17 april 2026

Meditatie als krachtbron in het dagelijks leven - met Joost Poel

Het inbouwen van een meditatief moment in de dag kan een grote hulp zijn om de uitdagingen van het leven rustig en zeker tegemoet te treden. Het kan een innerlijke focus geven en het waarnemingsvermogen vergroten, en zo de zelfstandigheid versterken. Het besluit om te gaan mediteren is per definitie een vrij besluit, niets of niemand kan je dwingen om te gaan mediteren. Dat kan het tegelijkertijd ook lastig maken om een regelmatige meditatieve praktijk op te bouwen.
De opzet van deze cursus is om de deelnemers hun eigen weg te laten vinden in het opbouwen ervan. We gaan zeer basaal te werk: het onderzoek van het eigen bewustzijn in kleine stappen. Het “ken u zelve” als de oproep aan iedereen die een meditatieve weg wil gaan, is de leidraad. Het kan tot zeer verrassende inzichten leiden over je eigen vaardigheden en beperkingen.

17 oktober, 14 november, 12 december 2025, en 16 januari, 13 februari, 13 maart en 17 april 2026
10 tot 12.30 en 13.30 tot 16 uur (soepje wordt verzorgd voor de lunch, verder eigen lunch mee) in De Zonneboom, De Laat de Kanterstraat 5, Leiden
kosten € 490,00 (inclusief soepje), aanmelden via e-mail
zaterdag 18 oktober

Filosofie van de vrijheid - met Frank Oele

Deze tweede middag verdiepen we ons verder in het belangrijkste filosofische werk van Rudolf Steiner. Aan de deelnemers wordt gevraagd om voor dezebijeenkomst de zeven hoofdstukken van het tweede deel (De werkelijkheid van de vrijheid) te lezen. Ons leesadvies is: Doorlezen ook als je het niet helemaal begrijpt! We gaan het namelijk samen met Frank Oele tijdens de bijeenkomt hoofdstuk voor hoofdstuk doorwerken.
Meer informatie op de website.

13 tot 17 uur in het Klein Productiehuis, Duinstraat 14, Den Haag
Bijdrage: € 40 voor de twee bijeenkomsten
donderdag 30 oktober

Bewustzijn en geld - met Reinoud van Bemmelen

Het fenomeen 'geld' roept de nodige vragen op. Wat is het? Wat moet je er mee? De afgelopen jaren, vooral na de financiële crisis, wordt er steeds meer 'technisch' over gesproken, als een systeem. Als 'bezitter' van geld lijkt het alsof je er zelf steeds minder over te zeggen hebt wat er eigenlijk mee gebeurt in de samenleving.
Reinoud van Bemmelen, ondernemer, probeert meer bewustzijn te krijgen voor de ethische aspecten van het fenomeen 'geld' en wil daarover in gesprek.

20.15 tot 22 uur in Vrije School de Vuurvogel, Schansbos 5-6, Zoetermeer
kosten € 15 (reductie is mogelijk in overleg) graag contant, pinnen is niet mogelijk
Raadpleeg vooraf ook altijd onze website voor de actuele informatie. Soms wordt een avond noodgedwongen op korte termijn geannuleerd.

EURITMIECURSUSSEN

vanaf donderdag 4 september

Tooneuritmiecursus in het Vreedehuis - met Lisa Dunker en Mako Kodama

Voor iedereen die van muziek, beweging en ritme houdt. Ervaar authenticiteit en verbinding in een inspirerende, artistieke atmosfeer. Laat de magie van je innerlijke klank tot leven komen door beweging, expressie en creativiteit. Ontdek de harmoniserende en verfrissende kracht van muziek en beweging in je leven.
Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
info en aanmelden via e-mail
zeven keer vanaf donderdag 4 september tot donderdag 16 oktober

Hier en daar – de kwaliteiten van de zeven planeten - met Manja Wodowoz

Als de mens uit sterrenstof bestaat, zijn er wellicht ook planetenkrachten in hem te vinden. In deze euritmiecursus gaan we in zeven bijeenkomsten op zoek naar de verbinding tussen innerlijke kwaliteiten en kosmische bewegingen.

van 11 tot 12 uur, in Sijthoff Cultuur, Doezastraat 1 B , 2311 GZ Leiden
kosten € 85, studenten € 70

B E W E G E N

zeven keer vanaf woensdag 1 oktober tot 12 november

De Oefengroep - met Gita van Duinen

Met ons grofstoffelijke fysieke lichaam oefenen we elke stap, elke dag, in elke beweging hoe onze ziel zich kan uitdrukken en verplaatsen in de wereld. Maar wat, als je merkt dat je kraakbeen van zich laat horen? En hoe gaat het met je, als je niet meer zonder ruggesteun op kunt staan? Als een schouderblessure al jarenlang je boven het hoofd groeit?
Neem je pijntjes, kwalen, vragen en humor mee en kom bij een ervaren fysiotherapeute oefeningen doen, antroposofische bewegingstherapie.
We werken op een matje om ons te verhouden met het horizontale vlak, ademen mee met loopmeditaties, doen Bothmeroefeningen, en werken naar lichtheid en vitaliteit. Ook komen balans- coördinatie- en spierversterkende oefeningen aan bod.
Kosten € 77, aanmelden via email, plaatsing na bevestigingsmail.
17 tot 18 uur of van 18 tot 19 uur in het Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag

KUNSTZINNIG WERKEN

acht dinsdagen vanaf 2 september of donderdagen vanaf 4 september

Vitaal door kunst - Creatieve workshops voor thuiswonende Haagse ouderen

In acht workshops gaat u samen met anderen creatief aan de slag. U leert tekenen, schilderen en boetseren. Ervaring is niet nodig. Het gaat om plezier, ontspanning en samen iets moois maken. Elke bijeenkomst duurt twee uur.
Het aanbod betreft acht series van elk acht workshops op verschillende locaties van WZH, bedoeld voor thuiswonende ouderen uit Den Haag.

vanaf dinsdagochtend 2 september in WZH Hoge Veld, Laan van Wateringse Veld 222, Den Haag
wekelijks van 09.30 tot 11.30 uur, laatste workshop op dinsdag 21 oktober

vanaf donderdagmiddag 4 september in WZH Sammersbrug, Lichtenbergweg 150, Den Haag (naast Mens en Tuin)
wekelijks van 14 tot 16 uur, laatste workshop op donderdag 23 oktober

Er zijn geen kosten verbonden aan deze cursussen. Voor meer informatie en aanmelden website van Centrum Siena
zeven keer vanaf vrijdag 12 september tot 5 december

Het Landschap van de Ziel - schilderen met Jacqueline Mens

Welke beelden komen tot leven wanneer je schildert vanuit het landschap van jouw ziel? Met korte ontspanningsoefeningen, inspirerende aanwijzingen en ruimte om perfectionisme los te laten, krijgt jouw authentieke creativiteit vrij baan. "De tuin van de wereld heeft geen grenzen, behalve in je geest." - Rumi

10 tot 12.30 uur of van 13.15 tot 15.45 uur
De Zonneboom, De Laat de Kanterstraat 5, Leiden
kosten € 195,00 (inclusief papier, eigen verf en kwasten meenemen)
aanmelding via mail
zeven keer vanaf zaterdag 13 september tot 6 december

In dialoog met de kleur - schilderen met Frederiek Nelissen

Kunnen we de kleur zo onderzoeken dat we de binnenkant hiervan kunnen gaan ervaren? Per keer komt er een specifieke kleur aan bod, waar we mee aan het werk gaan. Eerst zullen er speelse oefeningen zijn om met elkaar tot verdieping te komen. Hoe kan ik de kleur zo schilderen dat deze helemaal tot zijn recht komt? Letterlijk uit de verf komt! Wat is daarvoor voor nodig?
Vragen waar we mee aan de gang gaan om zo een verbinding te krijgen met de kleur. We zullen werken met verschillende verfsoorten.

13 tot 16 uur in De Zonneboom, De Laat de Kanterstraat 5, Leiden
kosten € 225 (inclusief materiaal), aanmelding via mail
zes keer vanaf dinsdag 30 september tot 16 december

Bekende kunstenaars – schilderen met Carin Anderson

Laat je meenemen op een nat-in-nat schilderavontuur over bekende kunstenaars met verschillende werkstijlen en kleurgebruik. Een ontspannen schilderreis vol met ontdekkingen. Nog enkele plaatsen beschikbaar.

10.30 tot 12.15 uur in het Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
kosten € 175 inclusief materiaal, aanmelding via mail of telefoon 06 4606 4661

WORKSHOPS EN EVENEMENTEN

vrijdag 19 september, 17 oktober, 21 november

Schrijfcafé biografisch schrijven - met Miranda Scheperboer

Aan de hand van steeds een ander thema en verrassende vragen die Miranda aanreikt, schrijven deelnemers over hun leven.

10 tot 12 uur in het Elisabeth Vreedehuis Atelier, Riouwstraat 1 te Den Haag
€ 10 of € 15 (naar draagkracht, minimum € 5).
aanmelden bij studiecentrum is noodzakelijk
zaterdag 27 september

Niets Doen is Geen Optie - Hague Appeal for Future Generations

Publieke internationale dagconferentie
In het kader van de Vredesweek organiseert een informeel samenwerkingsverband deze internationale uitwisseling. Partners zijn o.a. de Vrije Hogeschool, Zeist, de Stichting Denkroutes, Den Haag, en Planetary Service opgericht door Rembert Biemond.
De dag wordt ingeleid door Rik ten Cate die een vredesengel tentoonstelt.
Afgesloten wordt met een publieke ontmoeting op dinsdag 30 september in "De Serre" van 15.30-16.30.

10 tot 16.30 uur in het Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
zaterdag 1 november

Sterrenlichaam en etherlichaam - door Peter Evers

Uit de wereld van de sterren worden wij geboren. Een astroloog kan van dit geboortemoment een kaart maken. Maar wat gebeurde er in de 9 maanden ervoor, toen je, onder het hart van je moeder, vrij van aardse krachten, alle krachten uit de kosmos in je opnam? Tijdens deze prenatale fase vormde jij je dynamische krachtenlichaam (etherlichaam) uit de krachten van de wereldether.
In deze workshop gaan we ieders persoonlijke, kosmische krachtenlichaam bestuderen aan de hand van een prenatale kaart. Door deze kaart stapsgewijs, per planeet in te kleuren, onthult zich jouw persoonlijke planetaire krachtenpakket. Dit noemen wij ook wel ons etherlichaam. Met het etherlichaam verbinden wij ons met ons fysieke lichaam.

10 tot 16 uur in het Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
kosten: 85 euro (incl. koffie, thee en vegetarische lunch)
aanmelden onder vermelding van je geboorteplaats, geboortedatum en geboortetijd; na aanmelding ontvang je een mail voor de betaling. Pas dan is je plek verzekerd.
De workshop gaat door als tenminste 11 mensen zich hebben aangemeld.

UITVOERINGEN

zondag 14 september

Palju õnne; verjaardagsconcert Arvo Pärt - Ludens

Concert ter gelegenheid van de 90ste verjaardag van Arvo Pärt. Onder leiding van Raoul Boesten voert het vocaalensemble werken uit waarin de wereld van de inspiratie van Pärt ten gehore wordt gebracht; a capella en in samenwerking met een violist en pianist.

16.00 uur in de Paleiskerk, Paleisstraat 8, Den Haag
entree € 18,50 in de voorverkoop

TENTOONSTELLINGEN

dinsdag 2 tot vrijdag 26 september

Exploring lines - Danielle Lopes Cardozo-Keunen (1955-2024)

Zij werkte op een intuïtieve en organische manier met lijnen, structuren, ruimte en beweging. Haar kunst ontstond uit een diepgaande verkenning van natuurlijke vormen en groeiprocessen. In haar werk probeerde ze de balans vast te leggen: een dialoog tussen orde en spontaniteit, tussen begrenzing en vrijheid.
Op zondag 14 september zal een bijeenkomst plaatsvinden.

weekdagen van 9 tot 16 uur in het Elisabeth Vreedehuis, Riouwstraat 1, Den Haag
zaterdag en zondag 26 en 27 september

Tentoonstelling schilderijen Liane Collot d'Herbois - Ontmoeting

De Stichting Collot Zien en Beleven nodigt u van harte uit voor de jaarlijkse tentoonstelling. Beide dagen wordt om 12 uur gezamenlijk een schilderij besproken.

zaterdag van 9 tot 17 uur en zondag van 9 tot 16 uur in het Centrum voor Gezondheid De Lemniscaat, Schelpenkade 40, Leiden

Hoe nu verder?

In juli kwam het bericht dat de man achter Antrovista wegens ziekte de website niet meer kan onderhouden. Dat betekent dat een nieuwsbron droogvalt. Een groot verlies voor antroposofie in Nederland en België.

Voor onze website Antroposofie Den Haag betekent het ook het verlies van de agenda, die tot 1 november nog door Antrovista wordt gevuld met alles wat in onze regio georganiseerd wordt. Voor de Nieuwsbrief is dat de voornaamste bron van kennis. Activiteiten van het studiecentrum, het Vreedehuis, de Zonneboom en Sijthoff in Leiden zijn altijd wel te vinden, maar hoe krijgen particuliere initiatieven de aandacht? Dat wordt een uitdaging.

De altijd actuele agenda zal verdwijnen van onze site. Een Nieuwsbrief samenstellen zal meer werk zijn en de mensen die activiteiten organiseren zullen voor hun bekendheid niet meer kunnen volstaan met een berichtje naar Antrovista. Hoe zal dat gaan?

In de volgende Nieuwsbrief hopen we jullie hierover meer te kunnen vertellen. Graag ontvangen wij jullie suggesties.
Voor alle activiteiten en meer informatie, zie de regio agenda [nu het nog kan]
De volgende Nieuwsbrief verschijnt eind oktober 2025
Redactie - Maartje Post
Email Marketing Powered by MailPoet